{"id":1059,"date":"2013-05-03T15:41:06","date_gmt":"2013-05-03T14:41:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ziiz.eus\/?page_id=1059"},"modified":"2016-11-04T23:56:20","modified_gmt":"2016-11-04T22:56:20","slug":"itsasontzigintza","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/","title":{"rendered":"Construcci\u00f3n naval"},"content":{"rendered":"<p><b>Las ra\u00edces de la construcci\u00f3n naval en Zumaia<\/b><\/p>\n<p>La actividad de los astilleros ha ocupado un lugar relevante en la econom\u00eda y la historia de Zumaia. Aunque pr\u00e1cticamente apenas quedan restos de patrimonio tangible, son numerosas las muestras y referencias documentales encontradas que constituyen un valioso patrimonio intangible, que tratamos de preservar y difundir.<\/p>\n<p>Menci\u00f3n aparte merecen los <i>Astilleros Balenciaga<\/i>, que mantienen su actividad como constructores de buques de acero, tras m\u00e1s de 90 a\u00f1os de existencia, siendo la empresa decana de Zumaia.<\/p>\n<p>La presencia de astilleros en Zumaia es incluso anterior a la fundaci\u00f3n de la villa, tal y como se desprende de una intervenci\u00f3n arqueol\u00f3gica realizada el a\u00f1o 2005, con el descubrimiento de un interesante conjunto de maderas relacionadas con la construcci\u00f3n naval, alrededor de lo que fue la peque\u00f1a ensenada situada en la zona de Ondartxo, en las proximidades del comienzo de la actual calle San Telmo.<a id=\"tippy_tip6_4919_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"7\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_7\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_7\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip6_4919_anchor\" >P\u00e9rez, J.M.; Alberdi, X.; Arag\u00f3n, A. (2005): \u201cMemoria arqueol\u00f3gica Presako Torrea y Antiguo Puerto\u201d. Zumaia PRE-04. ZAH, Sig. 2089.10.<\/div><\/p>\n<p>Una de las \u00e9pocas doradas de la construcci\u00f3n naval de Zumaia se da a partir de 1540 \u2013en 1574,<a class=\"shutterset_\" title=\"Barco de Bartolom\u00e9 Garro, construido en Zumaia por Kristobal Artadi y otros diez oficiales en un plazo de cinco meses, en 1573. Agote X., Gure itsasontziak, colecci\u00f3n Bertan\" href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/bartolome-garroren-ontzia-1573.jpg\" data-image-id=\"1489\" data-src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/bartolome-garroren-ontzia-1573.jpg\" data-thumbnail=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_bartolome-garroren-ontzia-1573.jpg\" data-title=\"bartolome-garroren-ontzia-1573\" data-description=\" \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"ngg-singlepic ngg-none alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_bartolome-garroren-ontzia-1573.jpg\" alt=\"bartolome-garroren-ontzia-1573\" width=\"200\" height=\"84\" \/><\/a> (\u2026) <i>en las gradas de Zumaia se produjeron cuando menos 24 embarcaciones de diversos portes (20 chalupas y 4 naos)\u201d<\/i><a id=\"tippy_tip7_324_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"8\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_8\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_8\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip7_324_anchor\" >Odriozola, L. (2000): \u201cEstudio hist\u00f3rico del puerto de Zumaia\u201d. Gobierno Vasco, pag. 205<\/div><i><\/i>\u2013, gracias al impulso del comercio con las Am\u00e9ricas. Se constru\u00edan sobre todo embarcaciones de tama\u00f1o peque\u00f1o-mediano, para pesca, cabotaje, transporte de hierro y productos de ferrer\u00edas.<\/p>\n<p><i>\u201cTodo indica que hasta el \u00faltimo tercio del XVI los astilleros de Zumaya, Deva y Motrico fueron los principales centros de construcci\u00f3n de nav\u00edos de Gipuzkoa, tanto por el n\u00famero de gradas instaladas en sus orillas como por el volumen de su producci\u00f3n. En este per\u00edodo, estas instalaciones navales se caracterizaron por orientar su producci\u00f3n a satisfacer las necesidades de los comerciantes, pescadores y, de forma subsidiaria, la Corona.\u201d<\/i><a id=\"tippy_tip8_6768_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"9\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_9\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_9\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip8_6768_anchor\" >Odriozola, L., (1998): \u201cLa construcci\u00f3n naval en Gipuzkoa. Siglos XVI-XVIII\u201d Itsas memoria:revista de estudios mar\u00edtimos del Pa\u00eds Vasco, N\u00ba 2, p\u00e1g. 93.<\/div><\/p>\n<p>El conocido informe de Crist\u00f3bal de Barros al rey Felipe II en 1588 cita tambi\u00e9n a Zumaia, diciendo que podr\u00eda aportar dos nuevos nav\u00edos para la Armada Real y Lope Mart\u00ednez de Isasti escrib\u00eda sobre los astilleros de Zumaia en 1625, que fabricaban \u201cnav\u00edos y galeones, por tener buena comarca de materiales\u201d, y pon\u00eda como ejemplo de su producci\u00f3n a la <i>Capitana Real<\/i>, conocida por su expedici\u00f3n a China.<a id=\"tippy_tip9_1160_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"10\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_10\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_10\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip9_1160_anchor\" >Aguirre Sorondo, A., (1997): \u201cLos astilleros guipuzcoanos\u201d, Zainak. Cuadernos de Antropolog\u00eda-Etnograf\u00eda, N\u00ba 15, p\u00e1g. 184.<\/div><\/p>\n<p>En los a\u00f1os de m\u00e1ximo florecimiento de aquella \u00e9poca la industria naval de Zumaya cont\u00f3, cuando menos, con once astilleros. En las orillas del Urola<a class=\"shutterset_\" title=\"Cuaderna de una lancha fletera, Zumaia 1869. Agote X., Gure itsasontziak colecci\u00f3n Bertan\" href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net.jpg\" data-image-id=\"1490\" data-src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net.jpg\" data-thumbnail=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net.jpg\" data-title=\"ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net\" data-description=\" \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"ngg-singlepic ngg-center alignright\" style=\"margin: 10px;\" src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net.jpg\" alt=\"ontzi-pleiteroa-1869_zumaiarako-egina_x-agote_bertan_gipuzkoakultura-net\" width=\"200\" height=\"135\" \/><\/a> estaban los de <i>Oiquina<\/i>, <i>Escasabel<\/i>, <i>Gorostiaga<\/i>, <i>Bedua<\/i>, <i>Goyburu<\/i> y <i>Dormintegui<\/i>, todos ellos privados. Y en las riberas de su Puerto, <i>el Astillero Mayor<\/i>, <i>Ribera<\/i>, <i>Arranoleta<\/i> o <i>Arrangoleta<\/i>, <i>Santiago<\/i> y <i>Zubiaurre<\/i>, los cinco de car\u00e1cter municipal.<a id=\"tippy_tip10_4847_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"11\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_11\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_11\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip10_4847_anchor\" >Odriozola, L., (1998): \u201cLa construcci\u00f3n naval en Gipuzkoa. Siglos XVI-XVIII\u201d Itsas memoria:revista de estudios mar\u00edtimos del Pa\u00eds Vasco, N\u00ba 2, p\u00e1g. 93.<\/div><\/p>\n<p><b>El resurgimiento del siglo XX<\/b><\/p>\n<p>Pero a partir del \u00faltimo cuarto del siglo XVII decae dr\u00e1sticamente la actividad del sector y es en los umbrales del XX, cuando gracias al impulso de la industria cementera de la zona, el puerto es declarado de \u201cinter\u00e9s general de segundo orden\u201d dando lugar al renacimiento de la construcci\u00f3n naval.<\/p>\n<p>Surgen as\u00ed, los primeros constructores de la era de la industrializaci\u00f3n de Zumaia:<\/p>\n<ul>\n<li><i>Pedro Alberdi<\/i><\/li>\n<li><i>Querejeta e Hijos<\/i><\/li>\n<li><i>Eraso y Compa\u00f1\u00eda-Astilleros del Urola <\/i><\/li>\n<li><i>Irureta y Esnal<\/i><\/li>\n<li><i>Domingo Arambarri<\/i><\/li>\n<li><i>Alberdi y Compa\u00f1\u00eda<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p><a class=\"shutterset_\" title=\" El pailebot Nati constru\u00eddo en los astilleros de Ajuria, Yeregui y Compa\u00f1\u00eda, en 1919. Cedida por C. Yeregui Larrechau\" href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w.jpg\" data-image-id=\"1491\" data-src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w.jpg\" data-thumbnail=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w.jpg\" data-title=\"ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w\" data-description=\" \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"ngg-singlepic ngg-none alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w.jpg\" alt=\"ajuria-yeregui-y-cia-nati-2w\" width=\"190\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p>Los astilleros, todos ellos constru\u00edan barcos de madera, segu\u00edan siendo todav\u00eda simples gradas y rampas ocasionales, con alg\u00fan cobertizo para guardar el material. Se situaban principalmente en la zona de Ondartxo y en Arrangoleta, as\u00ed como en el \u00e1rea pr\u00f3xima a Santiago, en la zona donde se ubica actualmente <i>Astilleros Balenciaga<\/i>.<\/p>\n<p>La coyuntura de la Primera Guerra Mundial y a\u00f1os posteriores, permite consolidar el mercado de algunos de los anteriores astilleros y el nacimiento de otros nuevos:<\/p>\n<ul>\n<li><i>Ajuria, Yeregui y Compa\u00f1\u00eda<\/i><\/li>\n<li><i>Balenciaga, S.A.<\/i> (el \u00fanico en activo)<\/li>\n<li><i>Carmelo Unanue<\/i><\/li>\n<li><i>Arrizabalaga y Olasagasti<\/i><\/li>\n<li><i>La Constructora Met\u00e1lica, S.L.<\/i><\/li>\n<li><i>Lasquibar y Galarraga<\/i> (m\u00e1s tarde <i>Galarraga y Urbieta<\/i>)<\/li>\n<li><i>Julian Aizpurua<\/i> (m\u00e1s tarde <i>Jos\u00e9 M\u00aa Ega\u00f1a<\/i>)<\/li>\n<\/ul>\n<p><a class=\"shutterset_\" title=\" Botadura del Eleuterio Iribar, en 1972. Cedida por B. Urbieta\" href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w.jpg\" data-image-id=\"1492\" data-src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w.jpg\" data-thumbnail=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w.jpg\" data-title=\"galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w\" data-description=\" \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"ngg-singlepic ngg-center alignright\" style=\"margin: 10px;\" src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs_galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w.jpg\" alt=\"galarraga-y-urbieta-1972_eleuterio-iribar-29-04-1972w\" width=\"200\" height=\"147\" \/><\/a><\/p>\n<p>La variedad de embarcaciones construidas es m\u00e1s amplia: de recreo, traineras, pesca de bajura y altura, para vigilancia de pesca, de pasajeros o de cabotaje. A partir del a\u00f1o 1928 comienzan a construirse cascos de chapa, siendo pionera <em>Balenciaga S.A.<\/em><\/p>\n<p>Es digno de menci\u00f3n el proyecto de instalaci\u00f3n, en Arrangoleta, de un astillero de buques de hormig\u00f3n armado, del a\u00f1o 1918, de la <i>Sociedad Construcciones Navales de Hormig\u00f3n Armado<\/i>, de Bilbao, aunque no lleg\u00f3 a materializarse.<\/p>\n<p>La severa crisis econ\u00f3mica padecida en la d\u00e9cada de los 30, provocada por la Gran Depresi\u00f3n de 1929 y agravada por el levantamiento franquista que desemboc\u00f3 en la Guerra Civil 1936-1939, tuvo sus consecuencias en la construcci\u00f3n naval de Zumaia con el cierre de varios de\u00a0 los astilleros, logrando sobrevivir <i>Balenciaga, S.A.<\/i>, <i>Arrizabalaga y Olasagasti<\/i>, y <i>Lasquibar y Galarraga<\/i>. A comienzos de la d\u00e9cada de los 40 se crea el astillero de <i>Julian Aizpurua<\/i>, mientras <i>Carmelo Unanue<\/i> abandona esta actividad para centrarse en la fabricaci\u00f3n de motores diesel marinos.<\/p>\n<p>A continuaci\u00f3n algunos datos de la producci\u00f3n de los astilleros, entre 1940 y 1968.<\/p>\n<p><b>Producci\u00f3n de las empresas navales de Zumaia en las d\u00e9cadas 40, 50 y 60<\/b><a id=\"tippy_tip11_2331_anchor\"><\/a> <div class=\"tippy\" data-title=\"12\" data-href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/itsasontzigintza\/#foot_text_1059_12\" data-class=\"annie_footnoteRef annie_custom\" data-name=\"foot_loc_1059_12\" data-showheader=\"\" data-anchor=\"#tippy_tip11_2331_anchor\" >Odriozola Lourdes. (2000): \u201cEstudio hist\u00f3rico del puerto de Zumaia\u201d, pp. 269. 276 y 278<\/div><\/p>\n<table border=\"0\" width=\"537\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"537\">\n<table border=\"0\" width=\"523\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\" nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">\n<p align=\"center\"><b>Astillero<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td colspan=\"2\" valign=\"bottom\" nowrap=\"nowrap\" width=\"121\">\n<p align=\"center\">1940-1949<\/p>\n<\/td>\n<td colspan=\"2\" valign=\"bottom\" nowrap=\"nowrap\" width=\"121\">\n<p align=\"center\">1950-1959<\/p>\n<\/td>\n<td colspan=\"2\" valign=\"bottom\" nowrap=\"nowrap\" width=\"121\">\n<p align=\"center\">1960-1968<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">Tns. brutas<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">%<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">Tns. brutas<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">%<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">Tns. brutas<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Balenciaga, S.A.<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">149<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">2,16<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">2904*<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">38,00<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">12.007<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">64,90<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Arrizabalaga y Olasagasti<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">2.082<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">30,31<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">1.586<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">20,80<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">2.026<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">31,10<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Galarraga y Urbieta<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">1.213<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">17,65<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">2.412<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">31,60<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">4.119<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">22,30<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Jos\u00e9 Maria Ega\u00f1a<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">676<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">9,87<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">679<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">8,90<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\"><\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Carmelo Unanue<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">29<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">1,16<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">53<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">0,70<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\"><\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\"><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"159\">Sin especificar<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">2.669<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">38,85<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\"><\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\"><\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"80\">\n<p align=\"center\">359<\/p>\n<\/td>\n<td nowrap=\"nowrap\" width=\"42\">\n<p align=\"center\">5,50<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>* Sin contabilizar las toneladas de tres gabarras met\u00e1licas construidas entre 1957-59<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center;\"><a class=\"shutterset_\" title=\" Astilleros Balenciaga, un s\u00f3lido presente y un futuro desafiante pero esperanzador. Cedida por Balenciaga, S.A.\" href=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/_mg_1897w.jpg\" data-image-id=\"1495\" data-src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/_mg_1897w.jpg\" data-thumbnail=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs__mg_1897w.jpg\" data-title=\"_mg_1897w\" data-description=\" \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"ngg-singlepic ngg-center aligncenter\" src=\"https:\/\/www.ziiz.eus\/wp-content\/gallery\/itsasontzigintza\/thumbs\/thumbs__mg_1897w.jpg\" alt=\"_mg_1897w\" width=\"171\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Las ra\u00edces de la construcci\u00f3n naval en Zumaia La actividad de los astilleros ha ocupado un lugar relevante en la econom\u00eda y la historia de Zumaia. Aunque pr\u00e1cticamente apenas quedan restos de patrimonio tangible, son numerosas las muestras y referencias documentales encontradas que constituyen un valioso patrimonio intangible, que tratamos de preservar y difundir. Menci\u00f3n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3271,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1059"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1059"}],"version-history":[{"count":66,"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5459,"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1059\/revisions\/5459"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ziiz.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}